Ryszard Otręba – grafika i rysunek – Przestrzeń dla Sztuki

Aktualności
2019-11-04
lubie to symbol 0 udostepnij symbol 0

Ryszard Otręba – grafika i rysunek – Przestrzeń dla Sztuki

Projekt „Przestrzeń dla Sztuki” już po raz siódmy zagości w murach Uniwersytetu Ekonomicznego. Tym razem jego bohaterem będzie Ryszard Otręba – krakowski artysta-grafik znany głównie ze swoich abstrakcyjnych, geometrycznych kompozycji. Prace Otręby zostaną pokazane również w przestrzeniach ASP oraz Białej Galerii Centrum NCK.

Nie można mówić o polskiej grafice drugiej połowy XX wieku, o jej niezaprzeczalnym światowym sukcesie bez uwzględnienia dorobku krakowskiego artysty, profesora tutejszej Akademii Sztuk Pięknych Ryszarda Otręby. Co do tego w środowisku krytyków, historyków sztuki i samych artystów panuje pełna zgoda. Wymownym i – rzec można – namacalnym potwierdzeniem tej opinii jest obecność jego prac w zbiorach tak prestiżowych instytucji, jak Muzeum Sztuki Nowoczesnej i Muzeum Guggenheima w Nowym Jorku, Muzeum Wiktorii i Alberta oraz Tate Gallery w Londynie, Kolekcji Gulbenkiana w Lizbonie, National Museum of Modern Art w Tokio czy Muzeum Narodowym w Sztokholmie, o polskich galeriach i muzeach nie wspominając. Do tego dodajmy dziesiątki wystaw indywidualnych i zbiorowych w kraju i praktycznie na całym świecie, funkcję kuratora kilkunastu prezentacji grafiki polskiej za granicą, wieloletnią współpracę z Międzynarodowym Biennale Grafiki w Krakowie, wreszcie niezliczone nagrody, wyróżnienia i honory, z których wymieńmy jedynie niektóre z ostatnich czasów – Nagrodę Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Grand Prix d’Honneur Międzynarodowego Triennale Grafiki w Krakowie, tytuł Profesora Honorowego krakowskiej ASP czy Nagrodę im. Witolda Wojtkiewicza.

Na temat sztuki graficznej Ryszarda Otręby, w której osiągnął absolutne mistrzostwo, istnieje mnóstwo opracowań, analiz, szkiców krytycznych i artykułów. Ich autorzy często podkreślają związek tej twórczości z tragicznymi doświadczeniami artysty z dzieciństwa, które przypadło na lata wojny. Wydaje się, że to rzeczywiście jeden z najważniejszych kluczy do odczytania dorobku Otręby. Nie jest to wszakże opowieść wprost odnosząca się do tamtych okrutnych czasów. Otręba przemawia bowiem do nas językiem abstrakcji – zwięzłym, czasem wręcz ascetycznym, przemyślanym w każdym detalu, kompozycyjnie perfekcyjnym. Swoje przeżycia zamyka w wysmakowanej estetycznie formie, pozbawionej metafory i narracyjnej figuracji, tak charakterystycznej dla tzw. krakowskiej szkoły grafiki. Zarazem jednak to sztuka pulsująca emocjami, do bólu osobista, tworzona instynktownie, z wewnętrznej potrzeby katharsis. Tak o tym mówi sam artysta: „Wiele moich grafik powstało, żeby zadośćuczynić potrzebie tworzenia przeciw rzeczom zewnętrznym, przeciw temu, co jest jedynie przedmiotem estetycznym. To była jedna z szans, aby się wyzwolić – sztuka, w której jest zawarta istota tworzenia. W sztuce odnajduję równowagę, albowiem w tym, co tworzę, jestem cały zawarty, a zarazem »rozładowany«”. I dalej: „Reprezentuję generację programującą świadome działanie artystyczne, wybierającą prostotę, oszczędność i klasyczne elementy tworzywa graficznego. Obrazy skonkretyzowane w rytmicznych i nierzadko symetrycznych układach linii, w niemal geometrycznych płaszczyznach czerni, bieli, szarości są sformułowane w języku sztuki niefiguratywnej. Te swoiste powierzchnie i kształty działają jak muzyka – jej plastyczne, graficzne odpowiedniki tworzą odrębną ekspresję moich grafik”.

Dodać należy, że oryginalność twórczości Otręby polega także na zastosowaniu niezmiernie rzadkiej i trudnej techniki gipsorytu, którą sam po swojemu dopracował, zyskując niemały rozgłos. Dość wspomnieć, że w wydawanych za granicą podręcznikach dla grafików technika ta prezentowana jest jako „metoda Otręby”.

Pisząc o dokonaniach Ryszarda Otręby, trzeba wspomnieć, że grafika artystyczna miała być kiedyś jego zajęciem… ubocznym. Swoje studia w krakowskiej ASP zaczął bowiem w latach 50. na Wydziale Architektury Wnętrz, na którym potem był wykładowcą, pełniąc też przez jakiś czas funkcję prorektora.

Joanna Gościej Lewińska, kuratorka projektu „Przestrzeń dla sztuki”

 

Przestrzeń dla sztuki

Celem projektu „Przestrzeń dla sztuki” jest przybliżenie szerokiemu kręgowi odbiorców osiągnięć najwybitniejszych polskich artystów i pedagogów związanych – czy to całym życiem, czy tylko epizodycznie – z Krakowem. Dotychczas bohaterami wystaw byli: Paulin Wojtyna, Janina Kraupe, Janusz Tarabuła, Stefan Gierowsk, Leszek Misiak i Franciszek Bunsch.

Bohaterem siódmej edycji jest prof. Ryszard Otręba – artysta-grafik związany z Krakowem, znany głównie ze swoich abstrakcyjnych, geometrycznych kompozycji.

Ambicją organizatorów jest pokazanie możliwie pełnego dorobku prezentowanych artystów. Na ekspozycje, zaplanowane przynajmniej na trzy tygodnie, wybierane są miejsca, które pozwalają dotrzeć do widzów z różnych środowisk i o różnym poziomie orientacji w świecie sztuki. Tak też jest w przypadku wystawy Ryszarda Otręby, którą zaplanowano w trzech miejscach: w Nowohuckim Centrum Kultury, w Uniwersytecie Ekonomicznym w Krakowie oraz w Galerii krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych.

Wszystkim wystawom w ramach „Przestrzeni dla sztuki” towarzyszą obszerne katalogi, zawierające bogato ilustrowane biografie artysty, szkice krytyczne autorstwa wybitnych znawców sztuki oraz komplety reprodukcji prezentowanych dzieł.

 

Pomysłodawcą i opiekunem projektu jest prof. dr hab. Jerzy Hausner z Wydziału Gospodarki i Administracji Publicznej UEK.
Współorganizatorem wystawy jest Agencja Artystyczna GAP.

Kurator projektu „Przestrzeń dla sztuki”- Joanna Gościej-Lewińska

Wydarzenie realizowane w ramach Open Eyes Festival 2019.

 

Wernisaże:
Nowohuckie Centrum Kultury, Biała Galeria CENTRUM – 12 listopada (wtorek), g. 18.00, wystawa czynna do 4.12.2019 r.
Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie – 13 listopada (środa), g. 13.00, wystawa czynna do 30.11.2019 r.
Akademia Sztuk Pięknych w Krakowie – 14 listopada (czwartek), g. 13.00, wystawa czynna do 29.11.2019 r.

 

Wstęp wolny na wszystkie wystawy.

Plakat wydarzenia

O autorze

Redakcja Uniwersytetu Ekonomicznego

Redakcja Uniwersytetu Ekonomicznego