Naukowcy UEK współtworzyli globalną projekcję przyszłości religii. Raport Pew Research Center obejmuje 201 państw
Jak zmieni się struktura religijna świata do 2070 roku? Najnowszy raport Pew Research Center przedstawia projekcje dotyczące liczebności i rozmieszczenia największych wspólnot religijnych. W przygotowaniu analiz uczestniczyli naukowcy z Centrum Zaawansowanych Badań Ludnościowych i Religijnych (CASPAR) działającego przy Uniwersytecie Ekonomicznym w Krakowie. Zespół kierowany przez dr. hab. Marcina Stonawskiego, prof. UEK odpowiadał m.in. za opracowanie modelu projekcji demograficznych oraz oprogramowania wykorzystanego w badaniu.
18 listopada 2026 roku Pew Research Center opublikował raport „The Future of World Religions: Population Growth Projections, 2020–2070”, prezentujący przewidywane zmiany liczebności i rozmieszczenia siedmiu głównych kategorii religijnych na świecie. Badanie obejmuje chrześcijan, muzułmanów, hinduistów, buddystów, wyznawców judaizmu, przedstawicieli pozostałych religii oraz osoby niezwiązane z żadną religią. Analizy dotyczą 201 państw i terytoriów, które łącznie zamieszkuje 99,98 proc. światowej populacji.
Projekt został zrealizowany we współpracy Pew Research Center z Centrum Zaawansowanych Badań Ludnościowych i Religijnych (CASPAR) przy Uniwersytecie Ekonomicznym w Krakowie. Zespół CASPAR, kierowany przez prof. Marcina Stonawskiego, uczestniczył w gromadzeniu i analizie danych oraz opracował model prognoz i oprogramowanie służące do przygotowania projekcji demograficznych.
Dr hab. Marcin Stonawski, prof. UEK: Obecny raport jest efektem ogromnej pracy naszych zespołów. Projekt rozpoczął się już w 2019 roku od zbierania wszystkich dostępnych danych o strukturze, procesach demograficznych i religijnych, ich harmonizacji i dokumentacji. Wykonanie projekcji światowych – dla 201 krajów – wymaga mnóstwa danych, przygotowań i analiz.
Dodatkowo przygotowaliśmy model w programie R, który można wykorzystywać do reprodukcji naszych analiz oraz tworzenia nowych wieloscenariuszowych projekcji grup religijnych. Model został upubliczniony, jest dostępny dla wszystkich zainteresowanych na platformie github. Mam nadzieję, że narzędzie pomoże wielu osobą zainteresowanym przyszłością religii na świecie do lepszego zrozumienia wpływu procesów demograficznych i religijnych na liczebność i strukturę populacji grup religijnych.
Należy również podkreślić, że w naszym zespole pracowali nie tylko pracownicy naszej uczelni, ale także nasi studenci, w tym Michał Bożek i Krzysztof Kiecoń z Koła Naukowego Analizy Danych (KNAD).
Islam może wyprzedzić chrześcijaństwo
Jednym z najważniejszych wniosków raportu jest prognozowana zmiana na pozycji największej wspólnoty religijnej świata. Według analizy, jeśli dotychczasowe trendy się utrzymają, muzułmanie mogą wyprzedzić chrześcijan pod względem liczebności już w 2035 roku.
Do 2070 roku światowa populacja muzułmanów może przekroczyć 3,6 mld osób, co oznacza wzrost o 80 proc. w porównaniu z 2020 rokiem. Liczba chrześcijan również będzie rosła, jednak wolniej – o około 30 proc., do poziomu nieco poniżej 3 mld. W rezultacie muzułmanie mogą stanowić 36 proc. światowej populacji, a chrześcijanie 29 proc.
Zmiany te będą w dużej mierze konsekwencją różnic demograficznych między poszczególnymi grupami. Istotne znaczenie mają przede wszystkim struktura wieku i poziom dzietności. W latach 20202025 współczynnik dzietności muzułmanek wynosił średnio 3,1 dziecka na kobietę, podczas gdy wśród pozostałej części populacji było to 2,0. Muzułmanie są również najmłodszą spośród analizowanych grup religijnych – w 2020 roku mediana ich wieku wynosiła 24 lata.
Zmieniająca się mapa religijna Europy
Raport wskazuje również na istotne przemiany, które mogą zajść w Europie. Udział chrześcijan w populacji kontynentu ma zmniejszyć się z 67 proc. w 2020 roku do 52 proc. w 2070 roku. Jednocześnie odsetek osób niezwiązanych z żadną religią może wzrosnąć z około jednej czwartej do jednej trzeciej populacji, a udział muzułmanów – z 6 proc. do 13 proc.
Dr hab. Marcin Stonawski, prof. UEK: Na naszym kontynencie bardzo istotnym czynnikiem zmian struktury religijnej są odstąpienia od instytucji religijnych, te formalne (apostazja) i nieformalne – brak utożsamiania się z grupą mimo formalnej przynależności. Nasilenie się tych procesów jest wyraźnie widoczne nie tylko w krajach Europy Zachodniej, jak Francja czy Wielka Brytania, ale także w Polsce gdzie coraz większa część społeczeństwa nie praktykuje, bądź też deklaruję brak związku z kościołem katolickim. Jeżeli obserwowane obecnie trendy będą kontynuowane w przyszłości, nasz kontynent czeka wyraźna zmiana w tym obszarze życia społecznego.
Autorzy badania przewidują także zmianę geograficznego rozmieszczenia chrześcijan. Do 2070 roku ponad połowa wyznawców chrześcijaństwa na świecie może mieszkać w Afryce Subsaharyjskiej. Demokratyczna Republika Konga ma natomiast wyprzedzić Stany Zjednoczone pod względem liczby chrześcijan.
Demografia kluczem do zrozumienia przemian religijnych
W analizie uwzględniono pięć głównych czynników wpływających na liczebność poszczególnych grup religijnych: strukturę wieku, dzietność, umieralność, migracje oraz zmiany przynależności religijnej, rozumiane jako przechodzenie między kategoriami religijnymi lub rezygnacja z identyfikacji religijnej.
Prognozy oparto na danych ze spisów powszechnych i badań ankietowych, a także na projekcjach demograficznych Organizacji Narodów Zjednoczonych. Autorzy podkreślają, że przedstawione wyniki nie są pewną przepowiednią przyszłości. Pokazują możliwy kierunek zmian przy założeniu kontynuacji obserwowanych trendów. Na rzeczywisty obraz religijny świata mogą wpłynąć również wydarzenia polityczne, konflikty, kryzysy gospodarcze i przemiany społeczne.
Udział badaczy Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie w projekcie tej skali podkreśla znaczenie międzynarodowej współpracy naukowej oraz kompetencji uczelni w obszarze badań demograficznych. Wyniki dostarczają cennych danych do analiz przemian społecznych i kulturowych zachodzących na świecie.
Z całością Raportu Pew Research Center można zapoznać się pod poniższym linkiem:
https://www.pewresearch.org/religion/2026/11/18/the-future-of-world-religions-population-growth-projections-2020-2070/