Ustawa 2.0 mniej precyzyjna od poprzednich w kwestiach recenzji dorobku

Doniesienia naukowe
2019-11-12
lubie to symbol 0 udostepnij symbol 0

Ustawa 2.0 mniej precyzyjna od poprzednich w kwestiach recenzji dorobku

Kilkadziesiąt synonimów posiadają użyte w ustawie słowa określające podstawowe wymagania w postępowaniach doktorskich, habilitacyjnych i profesorskich. Nowa ustawa daje za to autonomię uczelniom w ustalaniu własnych wymagań.

Recenzja to kluczowy element postępowań awansowych zmierzających do nadania stopnia naukowego doktora, doktora habilitowanego lub tytułu profesora. Ponieważ nie jest możliwe obiektywne i zautomatyzowane ocenianie wartości naukowej osiągnięć kandydatów, jedynym znanym i stosowanym sposobem podejmowania takich decyzji jest poddanie dorobku naukowców pod społeczny osąd środowiska akademickiego.

Choć recenzowanie rozpraw, monografii i publikacji wydaje się prostym i rutynowym działaniem, to jednak w przypadku nadawania państwowych stopni i tytułów naukowych problem staje się znacznie bardziej złożony. Od rzetelności, precyzji i powtarzalności oceny osiągnięć naukowych zależy nie tylko prestiż stopni i tytułów, ale także jakość, a co za tym idzie – również przyszłość polskiej nauki.

Treść, forma i charakter recenzji dorobku kandydatów ubiegających się o uzyskanie stopni naukowych były regulowane w różnorodnych aktach prawnych, od ustaw po rozporządzenia właściwych ministrów. Obecnie zdefiniowane są przez najnowsze Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, czyli Ustawę 2.0.

Jednak czy rzeczywiście są to ścisłe definicje? Poszukiwaniem odpowiedzi na to pytanie zainteresował się Jan W. Wiktor, profesor w Katedrze Marketingu Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie, obecnie członek Centralnej Komisji do spraw Stopni i Tytułów. Artykuł jego autorstwa, opublikowany w czasopiśmie e-mentor , prezentuje wyniki analizy i porównania zapisów prawnych normujących proces recenzowania dorobku naukowego w okresie ostatnich 15 lat.

Autonomiczne uczelnie

Podczas prac nad Ustawą 2.0 często akcentowana była swoboda uczelni, które powinny zyskać jak największą autonomię decydowania o własnych wartościach, zasadach funkcjonowania i kierunkach rozwoju. Znalazło to wyraz w wielu zapisach ustawy, a w szczególności tych, które pozwalają uczelniom i innym podmiotom habilitującym określać własne standardy i kryteria oceny osiągnięć habilitantów.

Dotychczas takie standardy wyznaczał minister w odpowiednim rozporządzeniu, które jednolicie obowiązywało wszystkie uczelnie. Dzięki temu w całym kraju kandydaci starający się o uzyskanie habilitacji musieli spełnić te same wymagania i normy. – Regulację w tym zakresie należy uznać za pozytywny element systemu polityki naukowej w Polsce do 2019 roku – zauważa Jan Wiktor.

Nowa ustawa zmienia ten stan rzeczy. Uczelnie i instytuty, posiadające prawo nadawania stopnia doktora habilitowanego, będą mogły również określać własne wymagania wobec habilitantów. Ustawa nie przewiduje już w tym zakresie ujednoliconego rozporządzenia.

W Ustawie 2.0 słowa użyte jako podstawowe wymagania wobec doktoratu, habilitacji lub profesury mają w sumie aż 51 synonimów.

Aby uzyskać habilitację, kandydat musi posiadać w dorobku co najmniej jedną monografię, cykl artykułów naukowych oraz oryginalne osiągnięcie projektowe lub artystyczne. O tym, co dokładnie kryje się za tymi sformułowaniami, będzie musiała zadecydować uczelnia nadająca stopień.

Takie rozwiązanie niekoniecznie musi być korzystne. Z czasem różnice w interpretacji wymagań mogą sprawić, że recenzenci z różnych ośrodków będą brać pod uwagę odmienne aspekty dorobku, a stopnie uzyskane w różnych uczelniach nie będą w pełni porównywalne.

W gąszczu synonimów

W kolejnych aktach prawnych regulujących doktoraty, habilitacje i profesury daje się zauważyć tendencja do osłabiania i utraty precyzji sformułowań określających wymagania zarówno wobec osiągnięć naukowych, jak i recenzji stanowiących ich ocenę. Zapisy ustaw stawały się na przestrzeni ostatnich lat coraz uboższe i bardziej wieloznaczne.

Podstawowe wymagania wobec osiągnięć pozwalających nadać stopień lub tytuł naukowy opisane są w Ustawie 2.0 przy pomocy takich określeń, jak „oryginalne rozwiązanie problemu”, „znaczny wkład” czy „wybitny dorobek”. Co dokładnie oznaczą słowa „oryginalny”, „znaczny” lub „wybitny”? Można znaleźć co najmniej 51 synonimów tych wyrazów. To dobry punkt wyjścia do dalszej dyskusji, której celem powinno być wypracowanie modelowego zestawu szczegółowych kryteriów recenzowania dorobku awansujących naukowców.

Wszystkie trzy określenia dają się jednak interpretować w bardzo zbliżony sposób, przywodząc na myśl dzieło o wysokiej wartości intelektualnej. Oznacza to, że bez względu na etap kariery osiągnięcia naukowe mogą podlegać recenzji posiadającej podobny charakter: wyrażającej jednoznaczne stanowisko recenzenta oraz szczegółowe jego uzasadnienie.

W Ustawie 2.0 zabrakło takiej zasadniczej normy. Być może zostanie ona wprowadzona w przyszłych nowelizacjach ustawy. – Ma to kluczowe znaczenie dla charakteru i jakości recenzji w postępowaniach awansowych – podkreśla Jan Wiktor.

O autorze

Redakcja Uniwersytetu Ekonomicznego

Redakcja Uniwersytetu Ekonomicznego

Popularne artykuły

Aktualności 4 miesiące temu

Prof. Jerzy Hausner doktorem honoris causa Szkoły Głównej Handlowej

Miło nam poinformować, że prof Jerzy Hausner odebrał doktorat honoris causa Szkoły Głównej Handlowej w Warszawie. Uroczystość wręczenia tego zaszczytnego tytułu odbyła się 27 listopada.

Aktualności 27 dni temu

Zarządzenie JM Rektora UEK z dnia 11 marca 2020

w sprawie zapobiegania rozprzestrzeniania się wirusa COVID-19 wśród społeczności UEK.

Aktualności 4 miesiące temu

Zwycięstwo chóru Dominanta

W dniu 9.11.2019 chór „Dominanta” Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie wziął udział w XV Międzynarodowym Festiwalu „Rybnicka Jesień Chóralna”. Był to pierwszy konkurs, w którym chórzyści mogli się zaprezentować w tym roku akademickim i zakończył się on ogromnym sukcesem.

Aktualności 2 miesiące temu

Członkowie Komitetów Naukowych PAN

Przedstawiamy listę pracowników Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie, którzy zostali wybrani na członków Komitetów Naukowych Polskiej Akademii Nauk na kadencję 2020-2023 r.

Aktualności 3 miesiące temu

Prof. UEK dr hab. Marcin Gębarowski Członkiem Honorowym Polskiej Izby Przemysłu Targowego

W dniach 4-6 grudnia br. w Karpaczu miał miejsce XI Zimowy Zjazd Polskiej Izby Przemysłu Targowego. Jednym z punktów wydarzenia było Walne Zgromadzenia Izby, podczas którego podjęta została uchwała o nadaniu tytułu „Członka Honorowego Polskiej Izby Przemysłu Targowego” prof. UEK dr. hab. Marcinowi Gębarowskiemu z Katedry Zarządzania Procesowego.

Wydarzenia miesiąc temu

ODWOŁANY Dzień Otwarty

Mając na uwadze zdrowie uczestników Dnia Otwartego UEK informujemy, że decyzją Władz Rektorskich Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie wydarzenie zaplanowane na dzień 20.03.2020 zostaje odwołane. Decyzja została podjęta na podstawie stanowiska Kolegium Rektorów Szkół Wyższych Krakowa z 2 marca 2020 roku w sprawie działań mających na celu zapobieganie oraz przeciwdziałanie zakażeniom koronawirusem SARS-CoV-2.

Wydarzenia 6 miesięcy temu

95. Inauguracja Roku Akademickiego

Serdecznie zachęcamy do udziału w 95. Jubileuszowej Inauguracji Roku Akademickiego. Uroczystość odbędzie się 2 października.

Aktualności 22 dni temu

Pandemia czy panika? - dyskusja ekspertów

Wiadomości o koronawirusie (SARS-CoV-2) docierają ze wszystkich zakątków świata. Jedni wpadają w panikę, drudzy kpią. Niepewność, dezinformacja i szybkość, z jaką rozpowszechniamy fakty sprawiają, że coraz trudniej o zdrowy rozsądek.

Doniesienia naukowe 10 miesięcy temu

Płaca minimalna na Ukrainie nie docenia kapitału ludzkiego

Wynagrodzenia określone przepisami ukraińskiego prawa są o 20% niższe niż godziwa płaca minimalna wynikająca z teorii kapitału ludzkiego. Taka niezgodność uniemożliwia zachowanie indywidualnego kapitału ludzkiego pracownika i staje się podstawową przyczyną emigracji siły roboczej z Ukrainy.

Aktualności 5 miesięcy temu

Honoris Gratia dla prof. UEK dr. hab. inż. Andrzeja Chochoła oraz prof. UEK dr. hab. Piotra Buły

W minioną sobotę, 12 października br., podczas jubileuszowego – 5. spotkania byłych mieszkańców DS „Fafik”, Rektor UEK – prof. Andrzej Chochół oraz Dyrektor KSB – prof. Piotr Buła otrzymali z rąk Zastępcy Prezydenta Miasta Krakowa – p. Bogusława Kośmidera, odznaczenie Honoris Gratia przyznawane osobom zasłużonym dla Miasta Krakowa.

Najnowsze doniesienia naukowe

Doniesienia naukowe miesiąc temu

Czy rynek nieruchomości mieszkaniowych na terenach miejskich może funkcjonować w „inteligentny” sposób?

Obecnie miasta przechodzą bardzo duże zmiany, które mają istotne implikacje dla funkcjonowania rynku nieruchomości. W szczególności, można stwierdzić, że tradycyjny rynek mieszkaniowy, naśladując w pewnym sensie koncepcję smart city, staje się coraz bardziej inteligentny.

Doniesienia naukowe 2 miesiące temu

Pierwszy rok projektu o czwartej rewolucji przemysłowej

Minął pierwszy rok realizacji jednego z największych grantów naukowych w historii Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie. Otrzymaliśmy blisko 12 milionów złotych na prowadzenie badań w 9 zespołach reprezentujących wszystkie uprawiane w naszej uczelni dyscypliny naukowe. Było to możliwe dzięki stworzeniu przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego – z inicjatywy prof. Stanisława Mazura – programu Regionalna Inicjatywa Doskonałości.

Doniesienia naukowe 3 miesiące temu

Ubezpieczenie ryzyk cybernetycznych – czym ono jest i w jakim kierunku zmierza rynek tych ubezpieczeń?

Ubezpieczenia cybernetyczne, inaczej cyberubezpieczenia, powstały pod koniec XX wieku w odpowiedzi na wzrost zagrożeń cybernetycznych i uchwalenie w USA przepisów o ochronie danych osobowych przewidujących surowe sankcje za dopuszczenie do ich wycieku. Zapewne tylko nieliczni pamiętają problem tzw. pluskwy millenijnej, odnoszący się do obaw o paraliż systemów komputerowych na masową skalę spowodowany kłopotami z zapisem roku 2000 w pamięci komputera.

Doniesienia naukowe 4 miesiące temu

Zintegrowany Program Rozwoju – POWER dla UEK

W ramach działania 3.5 Kompleksowe programy dla szkół wyższych programu POWER nasza uczelnia rozpoczęła od września tego roku 4-letnią realizację projektu obejmującego 6 komplementarnych zadań. Mają one charakter edukacyjny i inwestycyjny a są skierowane zarówno do studentów, jako pracowników badawczo-dydaktycznych i dydaktycznych oraz pracowników administracji naszego uniwersytetu.