Godło Polski

Akademicki Dzień Pamięci 2021

Wydarzenia
2021-11-02

Akademicki Dzień Pamięci 2021

5 listopada 2021 r., w ramach Akademickiego Dnia Pamięci, krakowskie uczelnie po raz kolejny uczciły pamięć ofiar Sonderaktion Krakau oraz zmarłych Pracowników poszczególnych uniwersytetów.

Akademicki Dzień Pamięci co roku jednoczy wszystkie krakowskie Uczelnie, upamiętniając tragiczne wydarzenia, które rozegrały się w samo południe 6 listopada 1939 r., gdy gestapo przeprowadziło akcję pacyfikacyjną, aresztując zebranych w sali nr 66 im. Mikołaja Kopernika Collegium Novum profesorów i wykładowców, a następnie wywożąc ich do obozów koncentracyjnych.

„Przeprowadzone na Uniwersytecie Jagiellońskim 6 listopada 1939 r. podstępne aresztowanie krakowskich naukowców było fragmentem akcji realizowanej na całym obszarze okupowanych przez Rzeszę Niemiecką ziem polskich, wymierzonej w szeroko rozumiane warstwy przywódcze. Zostało poprzedzone w Krakowie zatrzymaniem kilku znaczących osób, uznawanych za wrogów Rzeszy. (…) Te działania poprzedziły Aktion gegen Univesitäts – Professoren (6 listopada) i Aktion gegen polnischen Inteligenz(9-10 listopada)”[1] – pisała o akcji Irena Paczyńska w artykule „Próba eliminacji polskich elit” opublikowanym w numerze specjalnym „Alma Mater. Miesięcznik Uniwersytetu Jagiellońskiego”.

Wśród aresztowanych 6 listopada 1939 r. znalazły się:

  • 144 osoby (w tym 75 profesorów) z Uniwersytetu Jagiellońskiego
  • 21 osób z Akademii Górniczej
  • 3 osoby z Akademii Handlowej, w tym ówczesny rektor AH – prof. Albin Żabiński, prof. Arnold Bolland oraz prof. Walenty Winid (a także zwolniony później z więzienia we Wrocławiu – prof. Zygmunt Sarna – będący także profesorem UJ)
  • 1 osoba z Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie
  • 1 osoba z Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego

oraz 12 dodatkowych osób, z czego 6 przypadkowych i 6 ze szkół średnich.

Po południu tego dnia do aresztowanych dołączono także prezydenta Krakowa – Stanisława Klimeckiego. Część więźniów zwolniono, zaś 173 osoby przetransportowano do więzienia we Wrocławiu, z którego 28 listopada zostali wywiezieni do obozu koncentracyjnego Oranienburg-Sachsenhausen.

8 lutego 1940 r., po osobistej interwencji Benito Mussoliniego u Adolfa Hitlera, 101 z aresztowanych profesorów urodzonych przed 1900 r. zostało zwolnionych. Młodszych zwolniono później, a osoby pochodzenia żydowskiego – jak m.in. Wiktor Ormicki – zostały zamordowane.

Ogółem, w wyniku akcji – w obozach, po ich opuszczeniu lub w wyniku morderstwa – zmarło co najmniej 20 osób.

W tym roku, uroczystości związane z Akademickim Dniem Pamięci odbędą się 5 listopada. Szczeółowy program znajduje się na poniższym plakacie.

[1] I. Paczyńska, Próba eliminacji polskich elit [w:] „Alma Mater. Miesięcznik Uniwersytetu Jagiellońskiego”, numer specjalny 212/2019, s. 14.

Tego dnia także Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie wspominał swoich Pracowników, którzy odeszli do wieczności.

Przed południem delegacja Uczelni, na czele której stał Jego Magnificencja Rektor dr hab. Stanisław Mazur, prof. UEK, złożyła kwiaty na grobach zmarłych pracowników Uniwersytetu.

W samo południe, czyli dokładnie 81 lat od tragicznych wydarzeń, które rozegrały się w sali wykładowej nr 66 im. Mikołaja Kopernika Collegium Novum, przed Budynkiem Głównym Uniwersytetu Ekonomicznego, odbył się Apel Pamięci, modlitwa i uroczyste złożenie kwiatów pod tablicą upamiętniającą ofiary akcji Sonderaktion Krakau.